Kalkan balığı siluetini andıran Diyarbakır Surları, Çin Seddi'nden sonra dünyanın en uzun, en geniş ve en sağlam surlarından biri olarak kabul edilir. Surların yapımına başlandığı tarih kesin olarak bilinmemekle birlikte MÖ 3000-2500 yılları arasında Hurriler dönemine kadar uzandığı düşünülmektedir. Ancak, surlar günümüzdeki şeklini 349 yılında Roma İmparatoru II. Constantius zamanında almıştır.
Diyarbakır Surları, iç ve dış kale olmak üzere toplam 101 burçtan oluşmaktadır. Dağ Kapı Burcu, Selçuklu Burcu, Ulu Beden Burcu, Yedi Kardeş Burcu, Nur Burcu, Keçi Burcu, Leblebi Kıran Burcu ve Fındık Burcu, üzerindeki yazıtlar, kabartmalar ve mimari özellikleriyle dikkat çeken önemli burçlardır. Burçlar, plan formlarına göre dairesel, dörtgen ve çokgen olmak üzere üç tipe ayrılmaktadır. Surların çevre uzunluğu iç kale dahil yaklaşık 5800 metredir.
Diyarbakır surlarında ana kapılar, küçük kapılar ve sonradan açılanlar olmak üzere toplam 34 kapı bulunmaktadır. Dış surların 4 ana kapısı vardır: Dağ Kapı (kuzey), Urfa Kapı (batı), Mardin Kapı (güney) ve Yeni Kapı (doğu). İç kalede ise Saray Kapı ve Küpeli Kapısı sur içine, Oğrun Kapı ve Fetih Kapı sur dışına açılmaktadır. Daha sonraki yıllarda ulaşım ihtiyaçları için Tek Kapı ve Çift Kapı açılmıştır. Yirminci yüzyılın başlarına kadar sur kapılarının geceleri kapatılarak kente giriş çıkışın denetlendiği bilinmektedir.
